BİSİKLET VE İNEGÖL


Tekerlekleri, pedal aracılığıyla döndürülen binek aracı, çiftteker, derrace, velespit. Bisiklet sözcüğü TDK Sözlüğünde bu şekilde tanımlanmış.
Velespit yaşlılarımızın kullandığı bir sözcük olarak birçoğumuz tarafından biliniyordur. Çiftteker sözcüğü bisikleti akla getiriyor. Derrace ise pek tanıdık değil. Derrace sözcüğünü Abdülhak Hamit Tarhan “Yer kalmamış denilmek için gökte bir karış, tayyarelerle etmede derraceler yarış” şeklinde cümlede kullanmış.
Velosipet denilen iki tekerlekli araç 1816 yılında Karl Von Drais adlı bir alman tarafından keşfedilmiştir. Bu tarihten sonra 1865’te Fransa, 1869’İngiltere 1880’de küçük ön tekerlekli bisikletlerde çeşitli yenilik ve ilaveler yapılmıştır. Serbest tekerlek 1896’da, kontr pedal frenleme sistemi 1898’de bulundu. 1888’de Dunlop, havalı lastiği icat etmiş ve bugünkü bisikletlere oldukça benzeyen bir biçime ulaşılmıştır.
Osmanlı’ya 1890’lı yılarda Levantenler aracılığıyla girmiş, İkinci Meşrutiyetten sonra ordu, polis ve posta teşkilatlarında kullanılmaya başlanmıştır. İnegölün bisikletle tanışması İstanbullu Ahmet Tevfik Bey’in 1897 yılı Eylül ayında bir arkadaşıyla Mudanya, Bursa, İnegöl ve Yenişehir’e yaptığı planlı bir gezi sonrası olmuştur.
Ahmet Tevfik Bey bisiklet sporunu sevdirmek için gezi boyunca aldığı notları “Hüdavendigar Vilayeti Dahilinde Velosipetle Bir Cevelan” adıyla kitaplaştırmıştır. Kitabı ayrı bir yazı da tanıtacağım. İnegöllü bisikleti sevmiş o kadar ki 1923 yılında kurulan İnegöl İdmanyurdu Gençlik Spor Kulübü kısa sürede bisiklet şubesi oluşturmuş, sporcuları ilçe dışındaki yarışmalara da iştirak etmiştir.


Günlük hayatta da kullanımı hızla yaygınlaşmış, ilçemizde bisiklet kiralamak diye bir meslek ortaya çıkmış, bu meslek altmışlı yıllara kadar devam etmiş, doksanlı yıllara kadar da dini bayramlarda bayram yerlerinde çocuklara kiralama şeklinde sürmüştür. Kırklı, ellili yıllarda ilçemizde bisiklet ehliyeti veren komisyonlar oluşmuştur.
İnegöllü için bisiklet en bilinen karne ve sünnet hediyesidir. Bisikletle Cerrah, Oylat hatta eski yoldan Bursa gezileri yapılabilir şeylerdir. Sekiz-dokuz yaşlarına kadar apış ara, onbir-oniki yaşlarına kadar kadro, daha sonra da semer olmak üzere üç türlü biniş biçimi vardır İnegöllünün.
Yakın belde ve köylerden İnegöl’e bisikletle gidip gelen önemli bir kitle vardır. Dört-beş kişiyle yani bir otomobilin alacağı kadar insanın bisiklete bindiği de olur. 2013 yılına ait bir araştırma da Konya’dan sonra en fazla bisiklet yoluna sahip yerleşim birimidir. İnegöl’ün geçmişinde ve bugününde önemli yeri olan bisikletin ilçemizin gelecek planlamasında da yeri olmalı diye düşünüyorum. Saygılarımla.
Kaynakça : http://www.bursadakultur.org/bisikletle_bursa.htm, ttps://www.anatoliajournal.com/atad/depo/dergiler/Cilt26_Sayi2_Yil2015_1465332490.pdf  (Turhan ŞAHİN)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Related Posts with Thumbnails

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *